محمد صادق على خان

121

مخازن التعليم ( فارسى )

بخور او مصلح و به او بوئيدن او در جميع امور مذكوره قوى الاثر و باعث غليان خون و رقت آن و مولد شرى در محرورين و مصلحش كافور و ميوه‌هاى سرد و تر گويند مضر امعاست و مصلح او صمغ عربى و نزد بعضى مضعف روح كبديست و بدلش به وزن او مشك و شربتش يك دانگ عنب به فارسى انگور و بهندى داكهه نامند بهترين او نازك پوست و شيرين و بزرگ‌دانه و كم‌تخم است در آخر اول گرم و تر و در غذائيت بهترين ميوها و بغايت مسمن بدن و صاف‌كننده خون و مولد خون صالح و مصلح حال سينه و شش و مضر معده رطبه ريحيه و مصلحش زيره و رازيانه و مضر سدهء جگر و سپرز و قولنج ريحى و مصلح او تخم كرفس و ملين طبع و مورث تشنگى و مصلح آن سكنجبين و آب سرد بعد از انگور بغايت مفسد بلكه بر همه ميوه‌ها خوردن آب مناسب نيست و مورث تپهائ عفن و استسقا و ما بين دو طعام خورده شود و بعد دو روز از چيدنش بخورند و دانهء او در دوم سرد و خشك و مولد رياح و مضر معده و امعا و پوست او بسيار بطى الهضم و مولد رياح و ذرور تخم سوخته او جهت جراحات نافع عنب الثعلب به فارسى سك‌انگور و روباه تربك و بهندى مكو گويند برى و بستانى مىباشد و هريك نر و ماده مىبود قسم ماده و بستانى عنب الثعلب معروف است و از مطلق او مراد همين نوع است و قسم سياه او غير مستعمل است در دوم سرد مايل به خشكى و نزد بعضى در اول سرد و تر و مستعمل دانه اوست رادع و مبرد و ملطف و با قوت قابضه و مسكن تشنگى و رافع اورام حاره و چهار وقيه آب او با شكر مزيل امراض احشا و استسقاى حار و محلل اورام باطنى و مسهل اخلاط مرارى و رافع زحير و مغص و ورم مقعد و غرغره او جهت ورم حلق و درد دندان بغايت موثر و قطور او جهت امراض گوش و بينى نافع و گويند مضر مثانه است و مصلحش قند و بدلش كاكنج و قدر شربتش تا پنج مثقال و در مطبوخ تا ده مثقال و از آب او تا بست مثقال و آب غير مطبوخ او بغايت مقى است عناب بهترين او رسيده باليده شيرين است و خشك او بهتر از تازه و قوتش تا دو سال باقيست معتدل در حرارت و برودت مايل به رطوبت و ملين احشا و ملين اخلاط رقيقه و منضج غليظه و رافع خشونت